Sacha van Tongeren: "De urgentie voor een leven lang leren wordt alsmaar groter"

Op 11 en 12 februari organiseert OBA samen met ELIG Brave New Learning, een conferentie voor professionals en geinteresseerden die volledig in het teken staat van de toekomst van leren. Pioniers, denkers en doeners uit Amsterdam, Europa en daarbuiten delen hun visie in inspirerende keynote talks. Daarnaast bieden fireside chats en workshops de aanwezigen een kans om te ervaren, zelf te maken en in gesprek te gaan over de vraag: ‘Hoe ziet leren er in de toekomst uit?’. Een interview met Sacha van Tongeren, initiatiefnemer en program lead voor Brave New Learning.

 
image.png
 

Je organiseert in samenwerking met de Europese netwerkorganisatie ELIG een conferentie over leren en ontwikkelen. Wat is de urgentie achter deze conferentie voor OBA?

“De OBA bestaat bijna 100 jaar en dat is een mooi moment om opnieuw te kijken naar de rol van de bibliotheek in het ecosysteem van leren en ontwikkelen. Door digitalisering is er veel veranderd en verandert er nog steeds heel veel. Als je iets wil leren hoef je niet meer perse naar een instituut of school, maar vanachter je computer of smartphone kan dit nu ook in je weekend, overdag of zelfs ‘s nachts.

De urgentie voor een leven lang leren wordt groter. Vroeger had je een baan voor het leven, en koos je daarvoor je opleiding. Nu is het zo dat je wendbaar, flexibel moet zijn, en snel moet kunnen intunen op nieuwe ontwikkelingen. Dat doe je thuis, op school, maar ook in de bibliotheek. Een ‘leven lang ontwikkelen’ is belangrijk voor iedereen en voor de samenleving als geheel. Een sterke en positieve ontwikkelcultuur is van belang. De vraag vanuit OBA is: ‘hoe kunnen we een bijdrage leveren aan die ontwikkelcultuur op een manier die past bij deze tijd, hoe kunnen we mensen vooruit blijven helpen?’ Tijdens Brave New Learning delen vooraanstaande sprekers als Philipp Schmidt van MIT LAB en Rolf Hapel van Aarhus Library hun visie.”

Brave New Learning organiseren we samen met ELIG, een netwerkorganisatie uit Hamburg die ieder jaar een tweedaagse conferentie organiseert in een andere Europese stad. Dit keer dus bij ons in Amsterdam, en ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van OBA.

De conferentie beslaat twee dagen en vier thema’s: 21st century skills, learning by making, learning communities and augmented learning. Waarom zijn deze thema’s nu belangrijk? 

“We dagen Amsterdammers uit om een leven lang te blijven ontwikkelen.” De missie van de OBA staat ook voor de komende decennia als een huis. Maar leren en ontwikkelen is er fundamenteel anders uit komen te zien door technologie en digitalisering. En dus is er meer nodig: het streven van een openbare bibliotheek in de 21ste eeuw moet er meer dan ooit opgericht zijn om de openheid van kennis, en de toegang tot informatie en educatie te garanderen en een betrouwbare gids te zijn. Door middel van deze thema’s willen we laten zien wat er speelt op het gebied van leven lang leren, binnen de OBA, in de rest van de stad en daarbuiten.

Brave New Learning is ook een open oproep aan de innovatoren op educatief gebied, een uitnodiging om samen te werken. Innovatie komt vaak buiten de gevestigde instellingen tot stand. Het is vervolgens een keuze om innovatieve manieren van leren binnenboord te halen, en ik hoop dat de conferentie helpt om nieuwe verbindingen te maken of bestaande te versterken.”

Als je kijkt naar de sprekers en sessies die worden georganiseerd op de conferentie, welke trends voor de toekomst van leren zie je dan?

“Het grote thema waar we allemaal mee struggelen is de omgang met technologie, een enorm vraagstuk dat raakt aan bijna alles, maar vooral ook aan strategieën om te leren, te ontwikkelen en kennis op te doen. De belofte van technologie en internet dat alle content altijd voor iedereen beschikbaar zou zijn, is inmiddels ruimschoots achterhaald. Een van de issues is dat content vaak niet toegankelijk of laagdrempelig wordt aangeboden, waardoor het voor veel mensen lastig is daarin een weg te vinden. Juist voor de kwetsbare doelgroepen is internet geen zegen, maar eerder het tegenovergestelde.”

Kun je dat verder toelichten, hoe zie je de voor- en nadelen van technologie in het onderwijs?

“Aan de ene kant zijn er reusachtig veel goede en leuke dingen die mogelijk worden gemaakt door technologie, maar aan de andere kant komt het ook met een prijs. Om een voorbeeld te noemen: tablets zijn geweldig omdat je coole educatieve apps erop kunt draaien, maar we kennen inmiddels ook de negatieve kanten van smart devices – ze werken verslavend en hebben invloed op het sociale gedrag van kinderen. De conferentie Brave New Learning is aan de ene kant een viering van alle nieuwe ontwikkelingen, maar werpt aan de andere kant ook een kritische blik op technologie: ‘Hoe gaan we ermee om?’ Dezelfde vraag geldt overigens ook voor OBA zelf, hoe gaan we hier als bibliotheek mee om?”

Wat is het zogenaamde laaghangend fruit dat onderwijsprofessionals naar jouw mening nu al kunnen oppakken?

“Er zijn veel nieuwe initiatieven op het gebied van leren. En er ontstaan ook steeds meer leuke nieuwe leeromgevingen, voor jong en oud. Een voorbeeld uit mijn eigen dagelijkse praktijk is Maakplaats 021, een programma rondom stadmaken en digitale fabricage dat we samen met Waag, Pakhuis de Zwijger en de Hogeschool van Amsterdam ontwikkelen. We zetten makerspaces op in OBA-vestigingen waar kinderen uit de buurt en scholen gebruik van kunnen maken. Er is apparatuur en er is begeleiding om met nieuwe manieren van leren aan de slag te gaan, zoals met 3D-printers en robotica. We bieden kinderen en jongeren de kans de vaardigheden te leren die passen bij deze tijd.”

Welke uitdagingen zie jij voor de toekomst van leren?

“Ik persoonlijk heb mij voorgenomen om elke 5 jaar een serieuze opleiding te volgen om mij te blijven ontwikkelen, learning is my lifestyle, en ik gun iedereen eenzelfde voornemen. Maar ik begrijp heel goed dat de omstandigheden daarvoor goed moeten zijn: er moet ruimte voor zijn in je hoofd, binnen je gezin, op je werk, financieel. Als samenleving hebben we de klus te klaren om iedereen te stimuleren om zich te blijven ontwikkelen. Vanuit de OBA hebben we de belangrijke taak ervoor te zorgen dat iedereen mee kan komen en dat alle Amsterdammers toegang hebben tot leren.

Leren is leuk! Bij leren denken veel mensen terug aan schoolbanken en strenge docenten, maar er bestaat ook een ander soort leren: een die is gekoppeld aan nieuwsgierigheid, leren omdat je iets interessant vindt, zonder dat je weet waar het je zal brengen. Daarom past Brave New Learning ook zo goed bij de rol van de bibliotheek, als een plek waar je iets kunt vinden waar je niet naar op zoek was, waar je iets leert gewoon omdat het je boeit. Om het vervolgens later weer te kunnen toepassen op een onverwachte manier. En wie weet maak je dan het verschil.”

Tickets voor Brave New Learning zijn nu beschikbaar via bravenewlearning.nl